Evde Bakım Yardımı gündeminde köklü bir değişiklik dönemi başlıyor: Heyet kararlarının önemi artıyor, gelir hesaplamaları netleşiyor ve nakil süreçlerinde yeni süreler devreye giriyor
16 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı ortak paydasında hazırlanmış olup evde bakım yardımı (EBY) uygulamasını güçlendirmek amacıyla bir dizi net kriter ve denetim mekanizması getiriyor. Artık sağlık raporu tek başına yeterli değil; heyet kararı süreçte kilit rol oynayacak. Bu kapsamda, engellinin günlük yaşamını sürdüremediği durumlar için yalnızca rapor değil, günlük yaşam ihtiyaçlarının karşılanması üzerinden de tespitler yapılacak. Böylece, başvuru ve devam eden süreçler daha şeffaf ve denetlenebilir hale geliyor.
Heyet Raporunun Stratejik Önemi
Heyet raporu, evde bakım yardımının en kritik unsuru olarak öne çıkıyor. Engel durumunun tespitinde yalnızca resmi raporlara güvenilmesi yerine, günlük yaşamın olağan gerekliliklerini karşılayamama hali de değerlendirme kapsamına alınıyor. Bu sayede, bakıma ihtiyaç duyan kişinin gerçek yaşam koşulları daha kapsamlı bir şekilde inceleniyor. Heyet kararları, bakımın verilmesi veya sonlandırılması süreçlerinde belirleyici bir rol oynar; engelli bir kişinin kendi başına günlük yaşamını sürdürememesi durumu, heyet raporuyla desteklenen kararlar üzerinden netleşir.
Bakımın Tamamlayıcı Şekli: Evde Bakımın Sonlandırılması ve Sorumluluk Dengeleme
Mevzuatta yapılan önemli değişikliklerden biri, engellinin başka bir engellinin bakımını üstlenemeyeceği yönündeki güvence. Bu, bakım yükünün adil dağılımını ve bağımlılık ilişkilerini yeniden tanımlayarak, haksız çift yönlü yüklenmelerin önüne geçmeyi hedefliyor. Ayrıca, evde bakım yardımı artık heyet kararıyla sonlandırılabilecek olup, bu kararın uygulanabilirliği ve zamanında bildirilmesi süreci netleştiriliyor. Bu yaklaşım; sahada denetimin artması, haksız ödemelerin önüne geçilmesi ve ailelerin haklarını net olarak bilmesi adına kritik bir adımdır.
Gelir Hesaplamalarının Yeniden Çerçevelenmesi
Yeni düzenleme, gelir hesaplamalarında önemli değişiklikler getiriyor. Hane içindeki binek araçlar, kasko ve rayiç bedelleri gelir hesabına dahil ediliyor. Bu değişiklik, hane içindeki varlıkların gerçek katma değerinin daha doğru yansımasını amaçlar. Bununla birlikte, öğrenim kredileri, doğum yardımı ve mesleki eğitim kapsamındaki staj ücretleri gelir hesaplarına dahil edilmeyecek. Böylece, bireylerin temel yaşam standartlarını tehdit etmeyen destekler, bakıma olan talebi düzgün bir şekilde karşılayacak biçimde ayrıştırılıyor.
Adres Değişiklikleri ve Nakil Süreleri
Adres değişikliklerinde yeni bir yükümlülük olan nakil işlemleri için 90 günlük süre getirildi. Bu süre zarfında gerekli işlemler tamamlanmazsa, evde bakım yardımı kesilebiliyor. Uygulamada bu kural, hem denetimi güçlendirir hem de madde bağımlı değerlere karşı daha net bir yol haritası sunar. Ayrıca kontrol ve rehberlik raporu sonuçlarına ilişkin itiraz süresi 30 gün olarak belirlendi; ikinci heyetin vermiş olduğu karar kesin sayılıyor. Bu süreç, karar süreçlerinin daha hızlı ve net akmasını sağlar.
Yersiz Ödemelerin Geri Alınması ve Yasal Faiz
Yersiz ödeme durumlarında yeni hüküm, bilgilendirme yükümlülüğü olsun veya olmasın, ödemelerin yasal faiziyle birlikte geri alınmasını öngörüyor. Bu düzenleme, kamu kaynağının korunması ve suiistimallerin önüne geçilmesi açısından kritik bir güvence sunar. Hazine ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, uygulamanın sorumluluğunu eşit olarak paylaşır ve sürecin her aşamasında hesap verebilirlik ilkesini güçlendirir.
Uygulama Denetimi ve Sorumluluk Dağılımı
Yeni dönemde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı sorumluluklarını eşit olarak paylaşır. Denetim, yanlış beyanların tespitini, gelir hesaplarının doğruluğunu ve nakil süreçlerinin uyumunu kapsar. Bu, vatandaşlar için daha güvenli ve şeffaf bir sistem anlamına gelir. Özellikle, heyet kararları üzerinden yapılacak değerlendirmeler, bakım sürecinin adil ve ihtiyaca uygun şekilde yürütülmesini sağlar.
Başvuru ve Devam Eden Süreçler İçin Pratik Rehber
Evde bakım yardımı sürecinde şu adımlar konuşulur ve uygulanır:
- Gerekli belgelerin hazırlığı: Sağlık raporu, engellilik durumunu gösteren formlar ve mevcut yaşam koşullarını açıklayan destekleyici belgeler.
- Heyet raporu başvurusu: Günlük yaşam aktivitelerinin yerine getirilememesi durumunu destekleyen ek başvurular ve gerekçeler.
- Gelir ve varlık hesaplaması: Hane içindeki varlıklar, araçlar ve değerler üzerinden net hesaplama yapılır; bazı destekler gelir dışı bırakılır.
- Adres değişiklikleri ve nakil: 90 günlük süre içinde kayıt güncellemesi ve gerekli belgelerin sunulması.
- Kontrol ve itirazlar: Rapor sonuçlarına karşı 30 günlük itiraz süresi; ikinci heyetin kararı kesinleşir.
Geleceğe Yönelik Etkiler ve Uyum Stratejileri
Bu reform, toplumsal dayanışmayı güçlendirme hedefiyle tasarlandı. Aileler için, bakıma erişimde adalet ve netlik sağlanır. Belediyeler ve yerel kurumlar için ise süreçler daha şeffaf ve hesap verebilir bir düzene oturuyor. Ayrıca, gelir hesaplama kuralları daha adil bir dağılımı mümkün kılarak, bakıma ihtiyaç duyan kişilerin temel haklarının güvence altına alınmasına katkıda bulunur.
Geri Ödeme ve Denetim Süreçlerinde Şeffaflık
Yersiz ödeme durumlarında uygulanacak geri ödeme mekanizması, tüm ödemelerin izlenmesini ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesini sağlar. Kamu kaynağının korunması adına yasal faiz ve geri ödeme süreçleri açık ve uygulanabilir biçimde yürütülür. Bu, suiistimallerin azaltılması ve hakların korunması açısından kilit bir adımdır.
Sonuç ve Uyum Öncelikleri
Bu düzenleme, evde bakım yardımı sistemi için yeni bir denge kurar: Heyet kararları, gelir hesaplamaları ve nakil süreleri, vatandaşların haklarına saygılı ve denetlenebilir bir çerçeve sunar. Bakanlıklar arası işbirliği ile sorumluluk paylaşımı netleşir ve uygulamada şeffaflık artar. Önümüzdeki dönemde, tüm taraflar için eğitimler ve bilgilendirme çalışmaları hayata geçer; başvuru süreçleri hızlanır ve kararlar daha hızlı uygulanır.
