Ulusal Aşı Takvimi ve Koruma Stratejileri
Koronavirüs sonrası dönemde aşıların rolü her zamankinden daha netleşti. Ulusal Aşılama Programı kapsamında Türkiye, toplumun her yaş grubunda enfeksiyon risklerini azaltmayı hedefler. Sistematik aşı uygulamaları ile çocuklar, gebe kadınlar, yaşı ilerleyen bireyler ve kronik hastalık taşıyanlar gibi savunmasız topluluklar korunuyor. Hekim önerilerine uyulduğunda riske göre tercih edilen aşılar zamanında uygulanır ve toplumsal bağışıklık güçlenir.
Koruma Sağlayan Hastalıklar ve Erişkin Aşıları
Genişletilmiş Bağışıklama Programı, 13 hastalığa karşı koruma sağlar. Bunlar arasındaDifteri, Boğmaca, Tetanos, Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Tüberküloz, Polio, Hepatit A, Hepatit B, Suçiçeği, Hib ve İnvaziv pnömokok hastalıkları bulunur. Erişkinlerde ise düzenli takvimle şu aşılar uygulanır:
- Her 10 yılda bir Tetanos-Difteri (Td) veya Tdap ağırlıklı karışım
- Gebe kadınlarda Tetanos-Difteri, Boğmaca ve İnfluenza
- 65 yaş ve üzerindeki bireylerde Zatürre (Pnömokok) ve Grip aşıları
Risk gruplarındaki kişilere ek olarak kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği, hepatit A ve B, pnömokok ve meningokok aşıları önerilir. Bunlar, kişilerin yaşam kalitesini korurken, toplumun da %90’ın üzerinde bağışıklık oranını hedefler.
Altı Bileşenli Karma Aşı ile Çocuk Koruması
Nisan ayından itibaren uygulanmaya başlanan altı bileşenli aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB), difteri, boğmaca, tetanos, çocuk felci, Hib ve Hepatit B karşısında tek dozda kapsamlı koruma sağlar. Böylece en az sayıda enjeksiyon ile çok sayıda hastalığa karşı bağışıklık kazanılır. 2012’de Ulusal Aşı Takvimi’ne Hepatit A aşısının dahil edilmesiyle hastalık görülme sıklığında belirgin düşüş kaydedilmiştir; Türkiye Avrupa ortalamasının altına inmiş ve dünya genelinde düşük görülen ülkeler arasına girmiştir.
Yerli Üretim ve Teknoloji Transferi
Sağlık alanında yerli üretim kapasitesinin güçlendirilmesi, arz güvenliği ve maliyet etkinliği için kritiktir. Hepatit A ve Suçiçeği aşıları teknoloji transferiyle Türkiye’de üretilmekte ve tüm illerde bulunabilir durumda sunulmaktadır. Hepatit A aşısı için formülasyon ve dolum işlemleri Türkiye’de ilk kez yürütülmüş olup geniş çapta kullanıma açılmıştır. Aşı takvimindeki ürünlerin kuduz dahil olmak üzere Türkiye’de üretilmesi için çalışmalar kararlılıkla sürüyor.
Aşı Uygulama Noktaları ve Ücretlendirme
Aşılar ilk olarak Aile Sağlığı Merkezleri ve Toplum Sağlığı Merkezleri üzerinden uygulamaya alınır. Ayrıca Sağlıklı Hayat Merkezleri, Göç Sağlığı Merkezleri, Seyahat Sağlığı Merkezleri ve hastaneler de rutin takvimle eşgüdümlü hizmet verir. Ulusal Çocukluk Dönemi Aşı Takvimi ile risk grubundaki aşılar, büyük ölçüde Sağlık Bakanlığı tarafından ücretsiz olarak uygulanır.
Bu yapı, yalnızca bireysel korunmayı değil, aynı zamanda toplum sağlığını da güçlendirir. Aşılama, enfeksiyon zincirini kırar, sağlık harcamalarını azaltır ve özellikle kırmızı alarm olarak görülen aşı reddiyle ortaya çıkabilecek riskleri minimize eder. Birincil hedef, risk gruplarını ve genel nüfusu kapsayan dengeli bir bağışıklık tablosu oluşturmaktır.
